Czarny czosnek - na co pomaga? Co naprawdę mówią badania naukowe

Czy czarny czosnek jest zdrowy?

W ostatnich latach czarny czosnek stał się jednym z najlepiej przebadanych produktów funkcjonalnych pochodzenia naturalnego. Jest bardzo dużo badań naukowych potwierdzających jego działanie, w tym także badania kliniczne. Naukowcy potwierdzają jego wpływ na zdrowie serca, poziom cholesterolu, ciśnienie tętnicze, procesy zapalne oraz ochronę organizmu przed stresem oksydacyjnym.  

Jednocześnie warto podkreślić, że czarny czosnek nie jest lekiem. Jest żywnością funkcjonalną, czyli produktem spożywczym zawierającym związki biologicznie aktywne, które mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu.  

W tym artykule przedstawiam aktualny stan wiedzy naukowej dotyczącej czarnego czosnku oraz odpowiadam na najczęściej zadawane pytania. W bibliografii na końcu artykułu umieściłam linki do  kilku badań naukowych, które także posłużyły mi do napisania pracy dyplomowej w Instytucie Zielarstwa i Fitoterapii. Zachęcam do zapoznania się z nimi. 

Czym właściwie jest czarny czosnek?

Czarny czosnek to biały surowy czosnek (Allium sativum L.) poddany kontrolowanemu procesowi dojrzewania w warunkach podwyższonej temperatury oraz wilgotności przez określony czas.

W trakcie tego procesu zachodzi naturalna reakcja, przemiana cukrów i aminokwasów. To właśnie ona odpowiada za:

• czarny kolor ząbków,
• miękką konsystencję,
• słodko-kwaśny smak,
• ograniczenie charakterystycznego zapachu czosnku.  

Co najważniejsze, podczas dojrzewania zmienia się również skład chemiczny czosnku.

Badania pokazują wzrost zawartości wielu związków przeciwutleniających, polifenoli oraz S-allilocysteiny (SAC), uznawanej obecnie za jeden z najcenniejszych składników czarnego czosnku.  

Dlaczego naukowcy interesują się czarnym czosnkiem?

Większość chorób cywilizacyjnych związana jest z trzema procesami:

• przewlekłym stanem zapalnym,
• stresem oksydacyjnym,
• zaburzeniami funkcjonowania naczyń krwionośnych.

Czarny czosnek zawiera związki, które w badaniach laboratoryjnych i klinicznych wykazują działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Z tego powodu od kilkunastu lat jest przedmiotem intensywnych badań naukowych prowadzonych głównie w Koreii, Japonii, Tajwanie ale także w Polsce ( SGGW w Warszawie czy Uniwersytet Rzeszowski). 

Koreańscy naukowcy z Wydziału Żywności i Żywienia na Uniwersytecie w Seulu pod kierownictwem Il Sook Choi w badaniach z 2014 r. potwierdzili, że długość czasu fermentacji czosnku ma bardzo duży wpływ na jego właściwości. Kluczowa jest także temperatura oraz wilgotność czosnku poddawanego obróbce. 

W Katedrze Żywności Funkcjonalnej i Ekologicznej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie pod kierownictwem dr hab. Katarzyny Najman przeprowadzono badania dotyczące właściwości bioaktywnych i fizykochemicznych czosnku białego i czarnego z upraw konwencjonalnych i ekologicznych. W próbkach czarnego czosnku zawartość rozpuszczalnych substancji stałych, całkowitych cukrów redukujących, całkowitych polifenoli, a także aktywność antyoksydacyjna istotnie wzrosły.

Badania te wykazały, że próbki czosnku ekologicznego charakteryzowały się lepszą zawartością składników bioaktywnych i aktywnością antyoksydacyjną w porównaniu z czosnkiem konwencjonalnym. W podsumowaniu badań dr hab. Najman podkreśla, że produkcja czarnego czosnku ekologicznego pozwala uzyskać produkt o większej zawartości związków bioaktywnych w stosunku do czarnego czosnku konwencjonalnego co jest istotne dla konsumentów poszukujących produktów o wysokiej wartości odżywczej, bioaktywnej i prozdrowotnej.

Czarny czosnek BIO JULEKO powstaje w profesjonalnej przetwórni, która ma ściśle określone parametry wytwarzania i kilkunastoletnie doświadczenie w produkcji czarnego czosnku. Dodatkowo:

• przetwórnia ma ceftyfikat ekologiczny oraz certyfikat czystości IFS
• spełnia wszelkie normy produkcji żywności BIO w UE, 
• czosnek pochodzi z ekologicznego gospodarstwa,
• jest od 12 lat na Polskim rynku i sprzedaliśmy kilkadziesiąt tysięcy słoiczków

Dzięki temu macie gwarancję, że kupujecie czarny czosnek najlepszej jakości w Polsce.

S-allilocysteina (SAC) – najcenniejszy składnik czarnego czosnku

Jeżeli mielibyście zapamiętać tylko jedną nazwę związaną z czarnym czosnkiem, byłaby nią właśnie S-allilocysteina (SAC).

To związek siarkowy, którego zawartość podczas dojrzewania czosnku znacząco wzrasta. Badacze zwracają uwagę na jego:

• wysoką biodostępność,
• stabilność,
• silne właściwości przeciwutleniające,
• potencjalne działanie przeciwzapalne.  

Według przeglądów naukowych SAC jest jednym z głównych czynników odpowiedzialnych za prozdrowotne właściwości czarnego czosnku.  

Oprócz SAC czarny czosnek ma także aminokwasy, związki siarkoorganiczne, polifenole, flawonoidy i związki lotne, które wpływają pozytywnie na zdrowie. 

Czarny czosnek a zdrowie serca

Czy czarny czosnek pomaga na serce?

Aktualne badania sugerują, że regularne spożywanie czarnego czosnku może wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Mechanizmy obejmują między innymi:

• ochronę naczyń krwionośnych przed stresem oksydacyjnym,
• wspieranie prawidłowej funkcji śródbłonka,
• wpływ na profil lipidowy,
• wspieranie utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi.  

W badaniach klinicznych obserwowano poprawę wybranych parametrów związanych z funkcjonowaniem układu krążenia u osób przyjmujących preparaty z dojrzewanego czosnku.  

Czarny czosnek a cholesterol

Czy czarny czosnek obniża cholesterol?

Badania naukowe  sugerują, że związki zawarte w czarnym czosnku mogą wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu i zdrowego profilu lipidowego. Szczególne znaczenie przypisuje się związkom siarkowym oraz polifenolom.  

Jednocześnie naukowcy podkreślają, że potrzebne są dalsze badania kliniczne na większych grupach pacjentów.  

Dlatego czarny czosnek warto traktować jako element zdrowej diety, produkt wspomagający zdrowie a nie zamiennik leczenia zaleconego przez lekarza.

Czarny czosnek a ciśnienie tętnicze

Czy czarny czosnek obniża ciśnienie?

Badania nad czosnkiem i jego dojrzewanymi formami należą do najlepiej udokumentowanych w obszarze zdrowia układu krążenia.

Przeglądy naukowe wskazują, że związki obecne w czosnku mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych i pomagać utrzymywać prawidłowe ciśnienie tętnicze.  

W badaniach nad ekstraktami z czarnego czosnku obserwowano korzystny wpływ na parametry związane z elastycznością naczyń oraz regulacją ciśnienia.  

Czarny czosnek a stan zapalny

Przewlekły stan zapalny uznawany jest za jeden z kluczowych czynników rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych.

Badania laboratoryjne wskazują, że składniki czarnego czosnku mogą wpływać na produkcję niektórych mediatorów zapalnych oraz wspierać naturalne mechanizmy regulujące odpowiedź zapalną organizmu.  

Za te właściwości odpowiadają przede wszystkim:

• S-allilocysteina,
• polifenole,
• związki siarkowe,
• produkty reakcji Maillarda.  

Czarny czosnek a wolne rodniki

Jedną z najlepiej udokumentowanych właściwości czarnego czosnku jest jego wysoka aktywność przeciwutleniająca.

Proces dojrzewania zwiększa ilość związków zdolnych do neutralizowania wolnych rodników. W wielu badaniach wykazano wyższą aktywność antyoksydacyjną czarnego czosnku w porównaniu ze świeżym czosnkiem.  

To właśnie dlatego czarny czosnek często określany jest mianem jednego z najciekawszych naturalnych źródeł antyoksydantów.

Czy czarny czosnek jest lepszy od zwykłego?

Świeży czosnek pozostaje niezwykle wartościowym produktem spożywczym. Jednak czarny czosnek ma kilka przewag:

• łagodniejszy smak,
• mniej intensywny zapach,
• wyższą zawartość niektórych antyoksydantów,
• większą ilość S-allilocysteiny,
• lepszą tolerancję przez wiele osób.  

To sprawia, że wiele osób spożywa go regularnie przez cały rok.

Aktualne badania wskazują, że dzięki wysokiej zawartości S-allilocysteiny, polifenoli i innych związków bioaktywnych czarny czosnek może wspierać zdrowie układu sercowo-naczyniowego, ochronę przed stresem oksydacyjnym oraz naturalne procesy przeciwzapalne organizmu. Jednocześnie nie ma ostrego smaku ani zapachu więc łagodnie się trawi. Mogą go jeść osoby w każdym wieku, zarówno dzieci jak i seniorzy. 

Jak jeść czarny czosnek?

Najprostszy sposób to spożywanie 1–3 ząbków dziennie.

Można go również dodawać do:

• sałatek,
• kanapek,
• serów,
• sosów,
• pieczonych warzyw,
• dań mięsnych i rybnych.

Jego smak przypomina połączenie śliwki suszonej, balsamico i karmelu, dlatego jest ceniony również przez szefów kuchni.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o czarny czosnek

Czy można jeść czarny czosnek codziennie?

Tak. Jest to produkt spożywczy i może stanowić element codziennej, zróżnicowanej diety.

Ile czarnego czosnku jeść dziennie?

Najczęściej spożywa się od 1 do 3 ząbków dziennie. Można jeść ząbki czarnego czosnku bezpośrednio ze słoiczka lub dodawać je jako składnik potraw. 

Czy czarny czosnek śmierdzi?

Nie. W porównaniu ze świeżym czosnkiem jego zapach jest znacznie łagodniejszy.  Można go jeść i bez obaw iść do pracy.

Czy czarny czosnek ma skutki uboczne?

Nie ma skutków ubocznych. Bezpiecznie mogą go jeść zarówno dzieci jak i osoby starsze. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny jednak skonsultować regularne spożywanie bardzo dużych ilości czosnku z lekarzem.  

Czy czarny czosnek wzmacnia odporność?

Badania wskazują na jego potencjalne działanie immunomodulujące związane z aktywnością przeciwutleniającą i przeciwzapalną. Należy go spożywać regularnie przez dłuższy czas. 

Bibliografia:

1. Ahmed, T., Wang, C.K., Black Garlic and its bioactive compounds on human health diseases. A review.2021. Molecules 26 (16):5028. https://doi.org/10.3390/molecules26165028

2. Choi I.S., Cha H.S., Lee Y.S. Physicochemical and antioxidant properties of black garlic. 2014 Molecules; https://www.mdpi.com/1420-3049/19/10/16811

3. Najman K. i inni. Evaluation of Bioactive and Physicochemical Properties of White and Black Garlic (Allium sativum L.) from Conventional and Organic Cultivation. Warsaw University of Life Sciences. 2021. https://www.mdpi.com/journal/applsci